Artikelindex

Donderdag 13 september 2018

De Literair-Archeoloog
Op donderdag 13 september rond lunchtijd komt Hans Deurvorst (Wilco Luijmes) aan in Terborg. Hij is meegereden met een aardige vrachtwagenchauffeur die hem bij BP station Oudbroeken op de A12 heeft opgepikt. Zelf rijdt de vrachtauto door naar Dinxperlo. Veel heeft hij niet bij zich: een rugzak met wat kleding en scheergerei; wat persoonlijke papieren en een aantekenboekje. Hans is een bijzondere man. Opgewekt, vrolijk, tikje romantisch. Hij gelooft nog in het ongelooflijke. Van daaruit is hij ook gebiologeerd door de verhalen van de Baron von Münchhausen. In Nederland misschien niet zo bekend en als wel dan vooral als kinderboek of in de beroemde vertaling door Godfried Bomans. Hans Deurvorst heeft nog een andere reden om in de Baron geïnteresseerd te zijn: op de een of andere minuscule wijze is hij verbonden met de man. De grootmoeder van de grootmoeder van zijn grootmoeder was ooit getrouwd met de bijzondere baron. Weliswaar kort en weliswaar zonder kinderen; maar toch. Voor Hans was en is de Baron gewoon familie. Zoals gezegd, Hans houdt van het ongelooflijke.

WilcoHans is op een missie. Hij heeft er zijn levenswerk van gemaakt om bewijzen te vinden voor de waarachtigheid van de verhalen van de Baron. Hans weet van zijn moeder dat de Baron er prat op ging dat alles wat hij vertelde, hoe ongelooflijk ook, echt gebeurd is! Dat, gedurende zijn leven al, een of twee charlatans, die zich bij een jachtpartij in het gezelschap hadden bevonden, de verhalen die de Baron tijdens en na de jacht vertelde, in flodderige en slordige publicaties hadden beschreven, dat lag geheel buiten de aard en de bedoeling van de Baron! En dat men er bij elke heruitgave nieuwe en werkelijk ongeloofwaardige verhalen aan toevoegde, die nimmer de lippen van de Baron hadden verlaten en die tegelijkertijd zijn wel-waar-gebeurde verhalen verdacht maakten en als grove leugens en fantasieën te kijk zetten, daarover was de Baron von Münchhausen diep verdrietig. En teleurgesteld had hij zich van de wereld afgekeerd. Vandaar dat Hans eerherstel zoekt voor zijn stiefover- over-over-grootvader! En dat eerherstel ligt -zo is Hans bijna zeker- in Terborg.

VillaMariaAls hij 's morgens afgezet wordt in Terborg heeft Hans voldoende tijd om het stadje te bezichtigen en vragen over de familie Both te stellen. Maar -met name- zijn vragen naar Villa Maria en Villa Bosch roepen verbazing op. Te meer daar hij zeker weet dat Villa Bosch aan de Broeders Dijk staat . Ook als hij zegt dat het de villa van burgemeester Bosch zou zijn geweest, weet niemand hem die te wijzen. Wel bezoekt hij de panden aan de Silvoldseweg 27 en de P 8. Met name is hij daar geïnteresseerd in een oude lijst waarin vervoerder van Dam optekent welke materialen hij verhuist van de P8 naar Villa Bosch. En Hans blijft hij enige tijd rondkijken op het terrein van de Anton Tijding School. Waar mogelijk spreekt hij met de mensen over de panden en hun verbindingen met de familie de Both. Met name vraagt hij naar Augusta de Both.

Of het toeval is of dat hij er door een oplettende Terborgenaar op gewezen is, is niet duidelijk. Maar dat Hans uiteindelijk oog in oog staat met een oud plateau waarin de naam van zijn voorvader F.X.L. de Both gegrift staat, vervult hem -de altijd vrolijke Hans- toch met melancholie. Hij vraagt een toevallige passant om een polaroidfoto te maken waar hij op staat met op de achtergrond de plaquette! Toch bijzonder, een polaroidfoto. Maar Hans houdt van zulke dingen.

TheoWAls men hem uiteindelijk verwijst naar Theo Willemsen krijgt hij te horen dat hij contact moet maken met de eigenaar van Maas Teak. Want, zo vertelt Theo Willemsen aan Hans, het gebouw van Maas Teak is inderdaad Het koetshuis van de villa van burgemeester Bosch. Hij geeft hem zelfs een afbeelding van het pand. Niet heel duidelijk, maar toch. Ook nodigt Theo Hans uit voor de lezing van die avond. Theo Willemsen vertelt nog iets aan Hans en dat trekt zijn aandacht. Wanneer burgemeester Bosch in 1906 Terborg verlaat, biedt hij een fototent te koop aan. Een soort donkere kamer die altijd buiten in de tuin gestaan heeft. Dat brengt Hans op de gedachte dat er wel eens iets in de tuin verborgen kan zijn.

Hans gaat op bezoek bij de eigenaar van Maas Teak: hij vermoedt dat om dat pand ergens iets begraven ligt. Hij maakt een weddenschap met de eigenaar: als er inderdaad iets in de grond zit mag hij het houden. De eigenaar is akkoord. Hans spreekt af dat hij de volgende dag langs zal komen om te zoeken. De eigenaar zal het hekje open laten. Hij vraagt nog waar hij Hans kan bereiken. Logeert hij in de Roode Leeuw? “Bijna” zegt Hans en lacht er hard om terwijl hij wegwandelt.

En het klopt. Hans logeert niet in de Roode Leeuw. Daar heeft hij geen geld voor. Hans heeft achter de Roode Leeuw de villa van Kaak ontdekt die leeg staat en dat de deur open staat. Die uitnodiging slaat hij niet af en hij heeft zich een slaapplaats geregeld. Daar wandelt hij maar eens heen. Hij hoeft toch pas om 20 uur in de Roode Leeuw te zijn voor de lezing van Theo Willemsen.

De Levensgenieter
IMG 4874Donderdagmiddag zo rond een uur of 3 komt Arend-Jan Hekelbrink (René Frelih) met zijn Camper Terborg binnenrijden. Het duurt even -en misschien moet hij bij de een of de ander de weg even vragen- maar uiteindelijk vindt hij de camperplaats aan het Terborgseveld. Daar parkeert hij zijn camper en zet hij eerst eens rustig koffie. Arend-Jan is helemaal op zijn gemak. Een lang weekendje lekker uitwaaien in de Achterhoek.

Arend-Jan is een levensgenieter. Dat kan ook , want zijn vrouw Isabel Hekelbrink heeft haar zaakjes in de internet-sieradenhandel goed voor elkaar. Zij wel. En daarom kan Arend-Jan het er redelijk van nemen. Niet dat Isabel een gemakkelijk mens is. Maar Arend-Jan is een rustige vent met een hang naar oosterse filosofie en dat kan Isabel wel gebruiken. Een mooie compensatie voor haar stressvolle zakenleven. En bovendien is Arend-Jan een voortreffelijke kok en een zwarte band karateka. Hij zorgt goed voor het eten en voor een veilig huis! Maar nu is Isabel een week in de States en dat is voort Arend-Jan een gelegenheid om een lang weekend uit te blazen in -of all places- Terborg

Als hij zijn koffie op heeft, kuiert hij op zijn gemak via de Paasberglaan naar het centrum van Terborg. In de Roode Leeuw vraagt hij of er een soort VVV is en die is er niet. Dan maar zelf rondgelopen, maar niet nadat hij een tafel gereserveerd heeft voor het diner vanavond. Om 19.30 uur!

Dan wandelt hij Terborg in en laat zich met zijn originele vragen over alles wat hij ziet door mensen uitleggen wat Terborg is. Daarbij ziet hij ook wel redenen om winkels en horecagelegenheden in te gaan en op subtiele wijze een indruk achter te laten. Heel soms laat hij zich ontvallen wie hij is en waar hij overnacht.

Aan het eind van de middag gaat hij terug naar zijn camper om een dutje te doen of een boek te lezen. Tijd genoeg nog voor het diner. Stipt om 19.30 uur is hij bij de Roode Leeuw en schuift aan aan een tafel. Hij wordt die avond bediend door de leerling-ober (Wesley Kuijer).

De Afzegging
AfzeggingOm 17.00 uur komt het bericht door dat de lezing die Theo Willemsen die avond zou houden, wegens privé-omstandigheden niet door kan gaan. Over de posters die bij de ingang van de Roode Leeuw hangt komt een banner te hangen waarop staat: “Wegens omstandigheden geannuleerd”. Ook op de site van de Roode Leeuw wordt het bericht gezet. Dat wordt meteen gedeeld door Het Gluujende Peerd en Je bent een Terborgenaar.

De Vurige Schrijfster
19.45 uur komt Trudy van Zadelhoff (Monique Schoenaker) aan in de Roode Leeuw. Ze meld zich voor de lezing van Theo Willemsen en is gepikeerd als ze hoort dat die niet door gaat. Ze maakt er een kleine scène van. “Dat hele eind gereden, voor niets!”. Ober Wesley stelt haar gerust, vertelt dat ook de Roode Leeuw er niets aan kom doen; dat ze het op de site en Facebook gezet hebben en biedt haar een kop koffie aan. Puffend gaat ze aan een tafeltje zitten.

Trudy van Zadelhoff is een pittige tante. Afgestudeerd in de Duitse Taal- en letterkunde en begiftigd met een even groot rechtvaardigheidsgevoel als met het idee dat de onrechtvaardigheid steeds aan haar gebeurt! Of dat in contrast staat met een andere, vurige kant in haar karakter, valt nog te bezien. Zoals ze altijd op haar doel afgaat als het gaat om het aan de kaak stellen van misstanden in de samenleving, zo kan ze ook af gaan op de een of de andere mooie man die ze tegen het lijft loopt. Haar tragiek is wel dat wanneer ze een dergelijke man aan de haak heeft geslagen, ze met haar eeuwige strijd tegen met name haar aangedaan onrecht, zo'n vent ook zo weer kwijt is. Ja, het is een vrijgezellige dame, die Trudy

TrudyOok Trudy is op een missie. De Missie tegen de Literaire Leugen. Leugenachtigheid moet volgens Trudy bestreden worden; ook in de literatuur. Het mag duidelijk zijn dat Trudy geen aanhanger is van de fictie. Trudy is een uitgesproken non-fictie auteur! Eentje die ten strijde getrokken is tegen de exponent van de leugenachtigheid: De Baron von Münchhausen. Haar boek: “De Waarheid boven tafel - annotaties bij de verhalen van von Münchhausen” staat op het punt te worden uitgegeven. Vlak voordat ze van huis vertrok, ontving ze van haar uitgever het ontwerp voor het omslag en een persoonlijke brief. Ze heeft het meegenomen om er nog vaak naar te kijken vandaag. Het is sowieo een belangrijke dag. De lezing die ze gaat bezoeken -en het gesprek dat ze daarna nog met Theo Willemsen wil hebben, moeten de afsluiting zijn van het onderzoeksproces naar de invloed van de “leugenachtige verhalen van Baron von Münchhausen”.

Dus dat Theo er nu niet is, windt haar bovenmatig op. Dat wordt gezien door Arend-Jan, die altijd een goed oog heeft voor opgewonden dames. En hij roept ober Wesley bij zich en vraag hem een rode port voor mevrouw in te schenken. “Dat is goed voor d'r.” Wesley regelt dat. Het contact is gelegd. De port wordt begrepen en niet lang daarna neemt Trudy plaats aan tafel van deze interessante man die precies wist wat ze nodig had. Een contact met grote gevolgen...

Het Zwarte Schaap
RickGelijk met Hans Deurvorst komt een man de Roode Leeuw binnen. Het is Bob Nolet. (Rick Bussink). Bijna is hij te laat. Om 7.15 uur is hij per trein uit Voorburg aangekomen en lopend vanaf het station naar zijn B&B Klein Hartenlust is te doen, maar dan moet je niet via de Stationsweg lopen; dat is om. Snel had hij zijn spullen in de B&B gelegd en was naar de Roode Leeuw gerend. En daar stond hij nu, hijgend in de lobby terwijl hij bijna Hans Deurvorst ondersteboven had gelopen. Hij maakt direct zijn excuses. Als hij had geweten wie hij voor zich had, dan had Bob die excuses nooit gemaakt. Nooit! Maar dat wist hij toen nog niet.

Bob kwam uit Voorburg, maar zijn wortels lagen in Terborg. Dat was ook de reden dat hij vanavond die lange reis in het ongerijmde had gemaakt. Omdat hij per se bij de lezing wilde zijn. Hij had de aankondiging op internet gezin en de titel alleen al: “Franciscus Xaveer Ludovicus de Both; zijn familie en zijn betekenis voor Terborg.” deed zijn hart opspringen. Daar zou hij misschien te horen krijgen hoe het was gelopen, 30 jaar geleden, bij de liquidatie en verdeling van het Vonk de Both Fonds voor Arme Nazaaten. Bob wist van zijn moeder dat “de Noletjes” er bij de rest van de familie -de Deurvorsten- niet echt bij hoorden. Ook al hadden ze dezelfde voorouders. De Deurvorsten hadden hun stem doen gelden en nog voordat de Noletten iets konden zeggen waren ze afgescheept met een grijpstuiver. Zeno Vonk de Both, de oprichter van het fonds was er ondanks zijn 12 kinderen niet in geslaagd de naam de Both te redden. Net zomin als de achternaam van zijn vrouw: Vonk. Alles wat de Both heette en man was, bleef kinderloos en van de koude kant waren alleen Nolet en Deurvorst overgebleven. “What's in a name?” vroeg de moeder van Bob zich vaak af: No let! Deurvorst! Kouder kon het niet.

Maar Bob wil het er niet bij laten zitten en wil weten hoe het in elkaar steekt. En in Terborg woont blijkbaar iemand die daar alles van af weet: Theo Willemsen. En hij houdt er ook nog lezingen over ook! Misschien dat het noodlot ten lange leste toch ten goed keert voor de familie Nolet? Bob heeft alles meegenomen dat zijn moeder verzameld heeft over de familie Vonk de Both. Hij wil alles voorleggen aan Theo Willemsen. Misschien, komt alles goed.

Niet echt. De man die hij bijna ondersteboven loopt stelt zich voor als Hans Deurvorst! Bob krijgt zowat een hartverzakking, maar als hij zich voorstelt als Bob Nolet is er geen blik van herkenning of verrassing zichtbaar bij de ander. “Zie je!” denkt Bob. “Ze hebben het familiefonds leeggeroofd en herinneren zich niet eens meer onze tak.

Hans denkt helemaal niks. Hij vraagt waar de lezing van vanavond gehouden wordt. Hij is uitgenodigd door de heer Willemsen. “Opschepper!” denkt Bob nog voordat de ober kan zeggen dat de lezing niet doorgaat. “Heel vreemd,” zegt Wesley, “Theo heeft 's middags alles nog klaargezet en om 5 uur belt hij ineens af.”

De mannen zijn ze stomverbaasd. Maar nog verbaasder zijn ze als vanaf een tafeltje waar een man en een vrouw zitten ineens geroepen wordt: “Het gaat niet door! Kom maar hier zitten! Dit is de treurtafel! Wesley, schenk deze mannen eens een biertje in. Tegen de teleurstelling!” En zo komen deze vier mensen, allemaal op een missie, op die bijzondere donderdagavond bij elkaar aan tafel zitten. En samen eten ze en samen lachen ze en samen komen ze steeds meer van elkaar te weten. Van sommigen verstomt de lach; van anderen zwelt hij aan.

De leerling-ober
OberWesley Kuijer is in opleiding en vandaag getuige van een bijzondere ontmoeting tussen vier mensen die elkaar een uur tevoren nog nooit hebben ontmoet. Wesley voelt wel dat er iets bijzonders aan de hand is. Juist omdat hij nieuw is houdt hij alles scherp in de gaten. Hij weet aan het eind van de avond hoe de verhoudingen liggen. Hij kent de namen van de mensen. Hij ziet hoe leuk of niet leuk ze elkaar vinden. Hij weet dat de dame aan tafel zich gaandeweg de avond bijna op haar gastheer werpt. Pro forma huurt ze nog wel een kamer in de Roode Leeuw, maar de weddenschap met zijn collega Mike of ze er ook werklelijk zal slapen, wordt verloren door Wesley. Ze vertrekt samen met Arend-Jan naar zijn camper. Dat hoort Wesley dan wel weer. “De spullen haal ik morgen wel op” roept Trudy nog. Waarmee ze waarschijnlijk de tas met spullen bedoelde die Wesley naar haar kamer moest brengen.

Maar Wesley ziet nog meer. Hij ziet hoe ongemakkelijk de twee heren die het laatst binnenkwamen het eigenlijk hebben met elkaar; de ene heeft het duidelijk moeilijk met de ander. De ander lijkt daar juist door aangemoedigd te worden het vuurtje nog eens aan te wakkeren. Ze lijken familie te zijn, maar ook weer niet. Ze komen voor de lezing maar om heel verschillende redenen. De wat vrolijkere Hans heeft het over de Baron von Münchhausen. Maar wat die er mee te maken heeft snapt Wesley niet. Maar wel dat ergens op de avond er een knallende ruzie ontstaat tussen die Hans en “die vrouw”. Over of het waar is wat die Baron von Münchhausen allemaal gezegd had. “Lekker belangrijk” denkt Wesley. Maar hij weet ook niet wie de Baron von Münchhausen is. Te weinig gelezen vroeger.

Arend-Jan, dat is voor Wesley wel duidelijk, die neemt het ervan. Zijn vrouw is in de States en hij heeft een vrij weekendje met de camper.

Bob heeft het steeds over geld uit een fonds dat hij nog tegoed heeft. Maar zodra het daarover gaat, begint moet Hans lachen en schenkt Arend Jan nog eens in. Ze proosten samen en dan is het weer goed.

Hans heeft de anderen uitgenodigd voor een heel bijzondere rondleiding door Terborg op vrijdagmiddag. Ze beloofden allemaal te komen.

Gaandeweg het diner werd de vrouw steeds aanhankelijker naar Arend-Jan. Die was zo gevleid dat hij uiteindelijk alles betaald heeft. Dat vond Wesley wel top. Maar de fooi had wel wat hoger gemogen. Die Bob was naar een soort Bed & Breakfast gegaan. Arend-Jan en die vrouw waren zoals gezegd samen naar de camper gegaan en Hans? Wesley weet niet waar hij heeft geslapen. Maar de man kwam niet uit Terborg dat weet Wesley zeker.