Artikelindex

Wat er aan vooraf ging

De Baron von Münchhausen
Bruckner Münchhausen1736 : Hieronymus Karl Friedrich von Münchhausen ontsnapt op wonderbaarlijke wijze aan de gevolgen van zijn drieste plan om te gaan spioneren in de vijandelijke stad (waarvan de naam hem overigens ontschoten is; Was het Tighina, Moldavië?). Terwijl hij, meevliegend met een kogel die net door zijn regiment is afgeschoten richting voornoemde stad, realiseert hij zich dat hij daar weleens gevangen genomen zou kunnen worden en opgehangen. “Dat is geen dood een von Münchhausen waardig” denkt hij bij zichzelf en net op dat moment dient zich een ontsnapping aan in de vorm van een kogel vanuit de vijandige stad, die hem rakelings passeert. Hieronymus grijpt zijn kans en de kogel en landt zo weer veilig binnen het kamp van zijn eigen regiment. Zich realiserend welk geluk hij heeft gehad bewaart hij deze kogel als een talisman en neemt hij hem mee waar hij gaat of staat!

1790 : In de laatste fase van zijn leven ontvalt Hieronymus zijn geliefde vrouw Jacobine. Na meer dan 40 jaar, kinderloos edoch, gelukkig getrouwd geweest te zijn ziet de Baron op tegen zijn laatste jaren, die hij in eenzaamheid moet doorbrengen. Dat gaat hem zeer aan het hart; temeer daar hij dol is op gezelschap. Hij heeft er nu niet meer de benen naar en de souplesse voor, maar de afgelopen decennia heeft hij zich, na zijn jaren in het Russische leger teruggetrokken te hebben op zijn (moeders) Schloß in Bodenwerden, ten volle aan de geneugten van de jacht en de wijn gewijd. Hij was geliefd, niet in het minst omdat hij tijdens die jachtpartijen kostelijk kon vertellen over zijn wederwaardigheden in het Russische leger. Zo jammer dat bijna niemand die verhalen wilde geloven! Dat deed hem pijn. Ja het was zelfs zo dat een van zijn jachtvrienden het bestond, toen hij eenmaal na een veroordeling met schande overladen naar Engeland vluchtte, daar, om in zijn levensonderhoud te voorzien in 1787 een boek uitgaf getiteld: Baron Munchhausen’s Narrative of His Marvellous Travels and Campaigns in Russia! Het werd zo’n succes - omdat niemand de verhalen geloofde en dacht dat ze verzonnen waren- dat er van allerlei kanten aanvullingen op kwamen die de waarachtige kern van de avonturen van de Baron alleen maar verder vervaagde. Dat alles maakte de baron verbitterd en eenzaam.

Bährne von Brun
Parenteel1794 : Ware het niet dat daar ineens, als een Engel in de meest donkere Kerstnacht, Bernadine Louise von Brun -zeg maar Bährne- aan hem verscheen. Weliswaar in het gezelschap van haar ouders -Justus von Brun en Johanette von Alderstein- en haar 5 broertjes en zusjes, waarvan één van hen -Karl Joseph- zelfs het petekind was van Hieronymus. Maar blijkbaar was het de baron niet opgevallen dat het kleine meisje ondertussen was opgegroeid tot een frisse, blozende blondine. Zijn hart springt op en het duurt niet lang of de onderhandelingen voor een huwelijk (vanwege het hoge leeftijdsverschil vooral zakelijk: zorg voor luxe) worden succesvol afgerond en Bährne en Hieronymus worden in het echt verbonden.
Helaas voor Bährne zou dat huwelijk niet lang standhouden: Boosaardig krachten uit de omgeving van de Baron, die het op zijn erfenis hebben voorzien en die dat fortuin nu aan zich voorbij zien gaan, gepaard aan de uitbundig losbandige en vrijgevige levensstijl die Bährne er sinds haar huwelijk op na houdt, zorgen ervoor dat de Baron het huwelijk al na een half jaar laat ontbinden. Ook al was Bährne ondertussen zwanger, al was het de vraag van wie. Het kind zou niet ouder worden dan 10 maanden. Toch verlaat Bährne niet zonder slag of stoot haar echtgenoot. Zij steelt zijn meest dierbare bezit; zijn talisman: de kogel waarmee hij in 1736 zijn leven redde.

Bährne vlucht naar Nederland
1796 : Bedroefd en berooid verlaat Bährne, samen met Hendrik van Elsenbroek en de kogel, Duitsland. In haar eigen land had zij niets meer van het leven te verwachten. Zij komen terecht in Didam waar ze gaan wonen in Huis den Dijk. Bährne gebruikt vanaf dat moment niet meer deze voornaam, maar laat zich Louise noemen.

Bährne wordt Louise
1799 : Op 11 december zoekt Louise hulp bij notaris Abraham de Both vanwege het huiselijk geweld waarin zij moet leven. Van Elsenbroek is een opvliegend man en kan zijn handen niet thuis houden. Binnen het uur is van Elsenbroek ook bij Abraham de Both en bedreigt de notaris. Gelukkig gebeurt er niets ernstigs meer, maar duidelijk is dat Louise niet terug kan. Ze wil ook niet. Ze wil bij Abraham blijven.

3ca4395d e7b5 4725 9ebe 2b539f6a348cBährne met Abraham de Both
1800 : Van het een komt het ander: Louise trouwt met Abraham de Both
1803 : Het paar krijgt 1 zoon (eigenlijk 2) Fransciscus Xaverius Ludovicus.
1805 : Zij vestigen zich in ‘s-Heerenberg
1818 : Zij vestigen zich in Elten
1826 : Frans XL de Both (ook notaris) trouwt met Berendine Josephine Jocobine Wilhelmine Petronelle Maria von Raesveld (zeg maar Dina) Zij schenkt hem maar liefst 12 kinderen.
1837 : Abraham overlijdt.
1839 : Moeder (Bährne) Louise overlijdt. Frans erft het familiebezit: de Kogel van de Baron Frans XL de Both1
1841 : Frans en Dina komen met hun gezin in Terborg wonen nadat Frans notaris in Varsseveld is geworden. Zij bouwen de kapitale villa (12 kinderen!) gelegen aan de Silvoldseweg op de hoek met de huidige Varsseveldseweg.

De P8
P81861 : Het pand “aan de grintweg naar Varsseveld” (P8) wordt gebouwd door Richard Smits.
1863 : Het pand wordt gekocht door Gradus Nieuwenhuis, overgrootvader van de eigenaar van het Onland, Wilfried Nijenhuis.
1865 : Het pand wordt gekocht door Augusta Marie Louise de Both, 9e kind van Frans en Dina de Both, die het verhuurt tot 1888. Uitgever Malmberg, getrouwd met Louise Josephine de Both woont er tot 1882; Daarna Zeno de Both met zijn gezin in afwachting van oplevering van Villa Maria.
1885 : mr. Willem Dirk Bosch, nieuwe burgemeester van Wisch, verhuist uit Voorschoten naar Terborg: Eerste verhuisklus van voerman Hendrik Johan van Dam!
1885 : Mr. Willem Dirk Bosch laat een villa bouwen aan de Broedersdijk (Doetinchemseweg 31) ter hoogte van de Stationsstraat. Het koetshuis van die villa staat er nog: Maas Teak!

Augusta de Both
1867 : Dina de Both-von Raesveld overlijdt. Middels haar testament wordt Augusta belast met de zorg en de huishouding voor haar vader.
1877 : Frans de Both is voorzitter van de bouwcommissie die geld bijeensprokkelt voor de bouw van de kerktoren van Terborg. Zijn naam staat gebeiteld in de zijkant van de toren.

Zeno de Both
1883 : Omdat zijn ogen erg achteruit gaan, vraagt Frans de Both zijn zoon Zeno (getrouwd met Maria Vonk) om hem in Terborg te komen opvolgen. Dat doet hij zodat Frans het rustiger aan kan doen.

Villa Maria
VillaMaria1884 : Zeno begint aan de bouw van zijn huis Villa Maria (Varsseveldseweg 14); onderwijl woont hij met zijn gezin in Varsseveldseweg 8.
1885 : Villa Maria afgebouwd en bewoond.
1886 : Frans de Both overlijdt op 28 januari in Delden in het bijzijn van zijn dochter Augusta. Augusta erft de de kist met de Kogel van von Münchhausen die ze terugbrengt naar Terborg alwaar ze de kist en de kogel, die ze een blok aan haar been vindt, schenkt aan de nieuwe burgemeester vlak voor zijn vertrek uit het pand Varsseveldseweg 8 naar zijn nieuwe villa. Augusta verkoopt het pand en keert terug naar Delden.
1887 : Zeno vraagt naamsverandering aan: Zeno Vonk de Both.
1902 : Augusta sterft in Delden in kommervolle omstandigheden
1910 : Zeno richt het Vonk de Both Fonds voor Arme Nazaaten op.
1914 : Zeno overlijdt op 28 september en wordt begraven op het R.K. kerkhof in Terborg
1990 : Het Vonk de Both Fonds voor Arme Nazaaten wordt geliquideerd en de gelden verdeeld onder de nazaten van Zeno Vonk de Both. Het fonds vertegenwoordigde ondertussen een fortuin omdat er in 80 jaar geen cent was uitgekeerd. Zeno had zulke stringente regels opgesteld dat niemand in aanmerking kwam voor een uitkering! Dat verdelen gaat niet helemaal eerlijk, zoals we zullen merken.